Ένα διαφορετικό Μουντιάλ
Παρασκευή 17 Ιουλίου 2026
𓂃✍︎ Γράφει ο Παναγιώτης Τράγος
Δύο ματσάκια έμειναν από τα 104 που είχαν προγραμματιστεί για να τελειώσει και το Παγκόσμιο Κύπελλο του 2026. Μια διοργάνωση με πολλές ιδιαιτερότητες, με νέους κανονισμούς από τη FIFA αλλά και με στοιχεία που ίσως να δείχνουν ότι το ποδόσφαιρο αλλάζει αρκετά. Η πανδημία του COVID-19 που ήταν η αφορμή για την εισαγωγή του κανόνα των πέντε αλλαγών πιθανότατα θα είναι για τους ιστορικούς του μέλλοντος το σημείο καμπής. Μπορεί σε μερικές δεκαετίες να γράφουν τα βιβλία για “ποδόσφαιρο προ-COVID και μετά-COVID” ως το ίδιο άθλημα μεν, πολύ διαφορετικό δε.
Το Παγκόσμιο Κύπελλο που μας χαιρετάει το βράδυ της Κυριακής θα μπορεί να αποκαλείται πλέον το Μουντιάλ των 16 παικτών. Ή το Μουντιάλ των Super Subs («Σούπερ Αλλαγών»). Ή το Μουντιάλ του late late late show. Ή το Μουντιάλ των χαμένων πέναλτι. Τι είναι όλα αυτά τα περίεργα; Για πάμε να τα δούμε…
Εντεκάδα; Last year…
Η διοργάνωση που φτάνει στο τέλος της αποδεικνύει περίτρανα ότι το ποδόσφαιρο πλέον δεν είναι ένα άθλημα… 11 παικτών. Δεν είναι απλά η βασική ενδεκάδα που ξεκινάει και πετάμε μέσα και 2-3 να πάρουν χρόνο ή να φάμε χρόνο (με τις αλλαγές). Είναι το ποδόσφαιρο των 11+5 δηλαδή 16 παικτών. Πέρασαν 56 χρόνια από το πρώτο Μουντιάλ στο οποίο επετράπησαν οι τακτικές αλλαγές παικτών κατά την διάρκεια του αγώνα. Από ο τουρνουά του 1970 φτάσαμε σε αυτό το 2026 όπου αποδεικνύεται περίτρανα πως το βάθος του πάγκου και η σωστή τακτική αλλαγών του προπονητή κερδίζουν παιχνίδια και προκρίσεις.
Στα 102 παιχνίδια του Μουντιάλ σε ΗΠΑ, Μεξικό και Καναδά έχουν σημειωθεί 297 γκολ. Σε κανονική διάρκεια και παράταση, χωρίς φυσικά να μετράμε την διαδικασία των πέναλτι. Από αυτά τα 297 τέρματα τα 55 έχουν σημειωθεί από παίκτες που δεν ξεκίνησαν στην αρχική ενδεκάδα. Από ποδοσφαιριστές δηλαδή που σηκώθηκαν από τον πάγκο και μπήκαν στο ματς. Αυτό μας κάνει ένα ποσοστό 18,52%. Δηλαδή σχεδόν ένα κάθε πέντε γκολ στο φετινό Μουντιάλ μπήκε από παγκίτες. Μόνο το Μουντιάλ του 2014 είχε μεγαλύτερο ποσοστό τερμάτων από αλλαγές (18,7%). Αλλά με 32 ομάδες και με πολύ λιγότερα γκολ. Στο Μουντιάλ της Βραζιλίας πριν από 12 χρόνια είχαμε συνολικά 32 τέρματα από παίκτες του πάγκου.
Στο παρακάτω γράφημα έχουμε (στην αριστερή στήλη) το ποσοστό των γκολ κάθε Μουντιάλ (οι διοργανώσεις είναι κάτω) από τους παίκτες που μπήκαν αλλαγή.
✔ Εξήγηση: Με πέντε αλλαγές στο 90λεπτο συν άλλη μία στην παράταση, οι προπονητές αλλάζουν πλέον το 50% των παικτών παιδιάς (5/10) στην κανονική διάρκεια ενός αγώνα. Οπότε λογικό είναι να αυξάνονται τα γκολ από αυτούς που μπαίνουν στο παιχνίδι, παρότι παίζουν πολύ λιγότερα λεπτά. Ταυτόχρονα, όμως, σε ένα Μουντιάλ με δύσκολες συνθήκες, είτε λόγω του υψομέτρου στο Μεξικό, είτε λόγω ζέστης και υγρασίας, αυτοί που έρχονται από τον πάγκο κερδίζουν σε φρεσκάδα και δυνάμεις σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό απ’ ότι σε κανονικές συνθήκες.
«Δαιμονίζονται» μόλις πάει 90’
Στο Μουντιάλ του Κατάρ είχαμε κοντά 13’ κατά μέσο καθυστερήσεις στην κανονική διάρκεια του αγώνα. Στη διοργάνωση που τρέχει, παρά την εισαγωγή της διακοπής για ενυδάτωση, ο χρόνος των καθυστερήσεων μειώθηκε στο μισό (και βάλε) με μόλις 6’ (και 12’’) ανά αγώνα. Παρόλα αυτά έχουμε μια εκτόξευση των τερμάτων στις καθυστερήσεις της κανονικής διάρκειας ή (και) της παράτασης στα νοκ άουτ. Από τα 297 γκολ του τουρνουά ως τώρα τα 34 έχουν μπει στον επιπλέον χρόνο του 90λεπτου ή της παράτασης.
Αυτό σημαίνει ότι 11,45% των γκολ μπαίνει σε αυτά τα χοντρικά 8 λεπτά (6’ 12’’ στο 90λεπτο άντε και 2’ μαξ στην παράταση, όπου δύο έχουν μπει μόνο). Είναι το μεγαλύτερο ποσοστό στην ιστορία των Μουντιάλ από το 1966 και εντεύθεν, ξεπερνώντας τα 19 γκολ (και ποσοστό 11,2%) της διοργάνωσης του 2018 στη Ρωσία όπου είχε 7+’ καθυστερήσεις κατά μέσο όρο στο 90λεπτο.
Αξίζει να σημειωθεί και να συνδυαστεί με το ανωτέρω γράφημα, ότι από αυτά τα 34 γκολ στις καθυστερήσεις, τα 19 (ποσοστό 55,9%) έχουν επιτευχθεί από παίκτες που ήρθαν από τον πάγκο.
Αν διευρύνουμε λίγο το χρονικό διάστημα και αντί για μόνο καθυστερήσεις, βάλουμε ως όριο το 80ο λεπτό και μετά, μιλάμε ότι το 22% σχεδόν των γκολ του Μουντιάλ μπήκαν τότε!
✔ Εξήγηση: Ταιριάζει με την αντίστοιχη εξήγηση του αριθμού των γκολ από τους παίκτες που μπαίνουν αλλαγή. Περισσότερη φρεσκάδα, περισσότερες δυνάμεις αλλά ταυτόχρονα βλέπουμε και περισσότερα ρίσκα από τους προπονητές, πλέον και αυτό συχνά, πυκνά αποδίδει.
Πέναλτι; Δύσκολο αδερφέ…
Δεν ξέρω αν φταίει η κούραση, η ζέστη, η υγρασία, ο ανάδρομος Ερμής ή ο Τραμπ, αλλά σε αυτό το Μουντιάλ είχαμε ως τώρα τα περισσότερα χαμένα πέναλτι! Μετρώντας μαζί πέναλτι σε διάρκεια αγώνα, αλλά και τις διαδικασίες αυτών στα νοκ άουτ. Στα 102 παιχνίδια της διοργάνωσης ως τώρα εκτελέστηκαν 59 πέναλτι. Τα 39 κατέληξαν δίχτυα, τα 20 χάθηκαν.
Ποτέ στο παρελθόν δεν είχαμε τέτοιο μεγάλο ποσοστό χαμένων πέναλτι. Ή αν το θέλετε διαφορετικά, ποτέ δεν είχαμε τόσο μικρό ποσοστό ευστοχίας πέναλτι. Τα 39 εύστοχα σε 59 προσπάθειες είναι μόλις 66,1%. Δηλαδή σε κάθε τρία πέναλτι που εκτελούνται τα δύο μπαίνουν το ένα χάνεται. Και αν αναλογιστούμε ότι το VAR ελέγχει κάθε κίνηση του γκολκίπερ και πολλές φορές έχουμε επανάληψη, αυτό είναι απίστευτα υψηλό ποσοστό (των χαμένων).
Φυσικά και είναι το χαμηλότερο ποσοστό στην ιστορία των Μουντιάλ από το 1966 και μετά και αυτό που δείχνει εξόχως σημαντικό είναι πως η ευστοχία στα πέναλτι στα Μουντιάλ συνεχώς φθίνει στις τελευταίες διοργανώσεις.
Στα Μουντιάλ του 1966 και του 1970 και τα 13 πέναλτι που εκτελέστηκαν ήταν εύστοχα…
✔ Εξήγηση: Το γεγονός ότι οι γκολκίπερ και οι προπονητές τους έχουν περισσότερα δεδομένα για το πως εκτελούν τα πέναλτι οι αντίπαλοί τους είναι μια βασική εξήγηση για τις περισσότερες αποκρούσεις. Αλλά εδώ μιλάμε για πέναλτι τούβλα, εκτελέσεις πολύ άσχημες που δείχνουν άγχος ή ανικανότητα και φόβο.
Πάμε να δούμε αν θα μείνει και στην ιστορία ως το απόλυτο μπακ του μπακ του μύθου Μέσι ή θα τον διαδεχθεί στην κορυφή ο Γιαμάλ.
Μπάι 👋
